Versterk je positie als aandeelhouder binnen het nieuwe vennootschapsrecht

by Bieke Cauwenberghs

Er komt een grondige hervorming van het vennootschapsrecht aan. Ondernemers krijgen meer vrijheid om de structuur van hun vennootschap op maat in te vullen. Dat is een positieve zaak, vinden experten Alain François en Joke Pattyn, “al zullen we ook wel eens tegen de grenzen van die vrijheid stoten.”

 

“Het huidige Wetboek van vennootschappen dateert van 1999 en is dus vrij recent naar wetgevende normen”, zegt Alain François. “Maar in 1999 werd voornamelijk gecodificeerd en werden weinig inhoudelijke wijzigingen aangebracht. Ook al dateert het Wetboek van vennootschappen dus pas van 1999, de teksten die erin staan zijn op verschillende punten behoorlijk verouderd. Sommige gaan zelfs terug tot 1804. In de huidige context waarin Europese wetgevers elkaar de loef afsteken met aantrekkelijk vennootschapsrecht, dreigde België weggeconcurreerd te worden. Het kan niet de bedoeling zijn dat Belgische ondernemingen buitenlandse vennootschapsvormen zouden gaan aannemen omdat ons vennootschapsrecht achterop hinkt.”

Joke Pattyn: “Daar komt nog bij dat België zich in het kader van de Europese harmonisatiegolf sinds de jaren ’70 vaak de beste leerling van de klas heeft willen tonen en niet steeds gebruik heeft gemaakt van de vrijheid die binnen de Europese harmonisatie wordt geboden. Deze zogenaamde ‘goldplating’ heeft er onder meer toe geleid dat de BVBA op vandaag te zwaar gereglementeerd is. Het huidige vennootschapsrecht is vaak te weinig flexibel en laat te weinig contractuele en statutaire vrijheid waar het nochtans ook anders kan.”

 

Door de golfplating van België is de huidige BVBA te zwaar gereglementeerd

Joke Pattyn

 

Fundamentele wijziging

De geplande wijziging aan het vennootschapsrecht is fundamenteel, daar zijn Joke Pattyn en Alain François het over eens. “Het aantal vennootschapsvormen wordt sterk gereduceerd, de VZW’s, de IVZW’s en de stichtingen worden in het nieuwe wetboek geïntegreerd, er wordt meer ruimte gecreëerd voor statutaire en contractuele vrijheid, verouderde of inefficiënte bepalingen worden aangepakt, een aantal leemtes worden ingevuld,… Voor NV’s moet weliswaar steeds worden rekening gehouden met het Europees recht dat voorrang heeft, maar de nationale wetgeving wordt waar mogelijk wel flexibeler en eenvoudiger. Zo komt er een modernisering op het vlak van het bestuur van de NV en zal men in de toekomst aandelen kunnen uitgeven met meervoudig stemrecht.”

De opvallendste nieuwigheid is wellicht de kapitaalloze BV als opvolger van de BVBA. “Het Belgische ondernemingsleven is zeer gewoon geraakt aan de kapitaalvereiste in ruil voor een inperking van de aansprakelijkheid. Die vereiste valt nu weg in de BV, maar het is niet zo dat de schuldeisersbescherming daarmee verdwijnt. Die wordt integendeel op bepaalde vlakken zelfs nog aangescherpt.”

 

Het is niet omdat de kapitaalvereiste wegvalt voor de BV, dat daarmee ook de schuldeisersbescherming verdwijnt

Alain François

 

Up to negotation

Welke impact heeft het nieuwe wetboek op het vlak van aandeelhoudersafspraken? Joke Pattyn: “Technisch gezien verandert er niet zo heel veel aan de specifieke bepalingen uit ons huidig wetboek m.b.t. afspraken omtrent de overdracht van aandelen en uitoefening van het stemrecht. Maar de ruimere nieuwe context waarin vennootschappen zullen opereren, met bijvoorbeeld de mogelijkheid van meervoudig stemrecht, creëert wel mogelijkheden en meer ruimte voor afspraken.” Alain François pikt in: “Tot nu toe botsten we bv. binnen de BVBA bij het maken van aandeelhoudersafspraken steeds op het dwingend wettelijk regime dat de overdracht van aandelen binnen deze vennootschapsvorm sterk aan banden legt. Het nieuwe vennootschapsrecht zal op dat vlak veel meer vrijheid bieden om afspraken te maken want zal toelaten om het huidig wettelijk regime statutair buiten werking te stellen. Ondernemers krijgen in het algemeen meer ruimte om hun vennootschapsstructuur op maat in te vullen en dat bevordert hun ondernemerschap. Uiteraard zullen we hier en daar wel tegen de grenzen van die vrijheid stoten en kunnen partijen die onvoldoende onderhandelingskracht bezitten of niet goed geïnformeerd zijn hiervan nadeel ondervinden. Maar al met al zijn de nieuwe vennootschapsregels een goede zaak.”

“Het vennootschapsrecht zal echter moeten blijven evolueren om de snelle veranderingen in onze maatschappij te kunnen bijhouden”, meent Alain François. Maar qua fundamentele aanpassingen zitten we na deze wel weer een hele tijd goed.”

 

Zin in meer?

Wil je meer weten over aandeelhoudersovereenkomsten en de impact van het nieuwe wetboek? School je dan zeker bij tijdens de studienamiddag ‘Aandeelhoudersovereenkomsten’ op 27 november 2018.

 

Alain François is vennoot bij Eubelius en lid van de balie van Brussel. Hij is gespecialiseerd in het vennootschapsrecht, het ondernemingsrecht en het publiek-economisch recht. Vanuit deze specialisaties heeft hij een grote expertise opgebouwd in het adviseren en structureren van publieke rechtspersonen en in het begeleiden van projecten van publiek-private samenwerking (PPS). Hij adviseert ook over en voert geschillen in vennootschappen.

Joke Pattyn is senior counsel bij Eubelius sinds 1 januari 2013. In het najaar van 2002 werd zij lid van de Kortrijkse balie. Ze legt zich vooral toe op M&A in de brede zin, met een focus op relaties tussen aandeelhouders en overnamefinanciering. Daarnaast is zij ook actief binnen de ruimere context van het vennootschaps- en ondernemingsrecht.

Lees ook