Communicatievaardigheden oefenen: 10 praktische tips

1. Geef je volle aandacht bij het luisteren

Echt luisteren is meer dan alleen horen wat er gezegd wordt. Vaak dwalen onze gedachten af of zijn we al aan het formuleren van ons antwoord terwijl de ander nog spreekt. Dit leidt tot gemiste informatie en kan ervoor zorgen dat collega’s zich niet serieus genomen voelen.

Praktijkoefening: Focus je tijdens een gesprek volledig op je gesprekspartner. Toon je betrokkenheid door subtiel te knikken en bevestigende geluiden te maken zoals “hmm” of “oké” wanneer dat natuurlijk aanvoelt.

2. Gebruik stiltes strategisch

De reflex om elke stilte onmiddellijk op te vullen is menselijk, maar niet altijd productief. Een bewuste pauze biedt tijd voor reflectie, voorkomt overhaaste reacties en nodigt de ander uit om hun gedachten verder uit te werken.

Praktijkoefening: Neem bij je volgende interactie bewust enkele seconden de tijd voordat je reageert. Laat via je gezichtsuitdrukking zien dat je de informatie overweegt. Je zult ontdekken dat deze stilte vaak leidt tot diepere inzichten of aanvullende informatie van de ander.

3. Verdiep gesprekken met open vragen

De kwaliteit van een gesprek wordt vaak bepaald door de vragen die je stelt. Vragen die met “Hoe”, “Wat” of “Waarom” beginnen, openen de deur naar genuanceerde antwoorden, terwijl gesloten vragen de dialoog juist beperken.

Praktijkoefening: Stel jezelf ten doel om in elk werkgesprek minimaal drie open vragen te stellen. Vervang bijvoorbeeld “Ging de presentatie goed?” door “Wat waren volgens jou de sterkste punten van de presentatie?”

4. Communiceer met je hele houding

Niet-verbale communicatie heeft vaak meer impact dan de woorden die we gebruiken. Je lichaamshouding bepaalt mede hoe toegankelijk en betrokken je overkomt, vaak zonder dat je je daar bewust van bent.

Praktijkoefening: Wees je in vergaderingen bewust van je lichaamstaal. Zorg voor een ontspannen houding zonder gekruiste armen of benen, richt je lichaam naar je gesprekspartner en handhaaf vriendelijk oogcontact. Deze kleine aanpassingen dragen bij aan een constructieve sfeer.

5. Reflecteer en parafraseer

Wanneer we vertrouwd raken met een onderwerp, zijn we geneigd sneller door gesprekken heen te gaan. Hierdoor missen we echter nuances of interpreteren we verkeerd. Door regelmatig samen te vatten wat je hoort, creëer je helderheid en laat je waardering zien.

Praktijkoefening: Verwoord in je eigen bewoordingen wat je gesprekspartner net heeft uitgelegd. Bijvoorbeeld: “Als ik je goed begrijp, stel je voor om de planning met een week op te schuiven?”

6. Geef opbouwende feedback

Het delen van feedback is essentieel voor groei, zowel individueel als in teamverband. De manier waarop je feedback geeft, bepaalt in grote mate hoe deze ontvangen wordt en of er daadwerkelijk iets mee gebeurt.

Praktijkoefening: Formuleer feedback aan een collega waarbij je start met een waardering, vervolgens een ‘ik-boodschap’ gebruikt zoals “Ik merk dat…” of “Het zou mij helpen als…”, en afsluit met een constructief voorstel voor verbetering.

Ben je leidinggevende? Lees ook ons artikel over inspirerend leiderschap en essentiële communicatievaardigheden voor managers voor specifieke tips die aansluiten bij jouw rol.

7. Verdiep je begrip door door te vragen

Aannames zijn de vijand van heldere communicatie. We filteren informatie onvermijdelijk door onze eigen ervaringen en vooronderstellingen. Blijven doorvragen helpt om dit te doorbreken en tot werkelijk begrip te komen.

Praktijkoefening: Ook als je denkt dat je begrijpt wat iemand bedoelt, stel dan nog een verduidelijkende vraag. Probeer: “Kun je een concreet voorbeeld geven?” of “Hoe zou dat er in de praktijk uitzien?”

8. Gebruik gezichtsuitdrukkingen bewust

Een vriendelijke gezichtsuitdrukking kan de toon van een gesprek aanzienlijk beïnvloeden. Mensen reageren intuïtief op warmte en openheid, wat direct bijdraagt aan een prettige werksfeer en betere samenwerking.

Praktijkoefening: Maak bewust vriendelijk oogcontact en glimlach oprecht wanneer je een gesprek start, vooral met mensen die je minder goed kent. Observeer het effect dat dit heeft op de interactie.

9. Deel de impact op jezelf

Op de werkvloer is er vaak een cultuur waarin we emoties verbergen. Toch draagt het delen van hoe situaties op je overkomen bij aan authentieke communicatie en voorkomt het dat frustraties zich opstapelen.

Praktijkoefening: Benoem op een zakelijke maar eerlijke manier wat bepaald gedrag bij je oproept. Bijvoorbeeld: “Ik ervaar het als vervelend wanneer ik belangrijke wijzigingen via via moet horen.” Zo communiceer je je grenzen op een respectvolle manier.

10. Maak concrete afspraken

Gesprekken zonder duidelijke vervolgstappen leiden vaak tot onduidelijkheid en gemiste kansen. Door af te sluiten met concrete actiepunten zorg je ervoor dat iedereen weet wat er verwacht wordt.

Praktijkoefening: Rond elk overleg af met een heldere afspraak, inclusief wie wat doet en wanneer. Bijvoorbeeld: “Ter bevestiging: jij verstuurt het concept op donderdag, waarna ik vrijdag mijn feedback lever. Klopt dat?” Deze aanpak voorkomt miscommunicatie achteraf.

De kracht van consistentie

Communicatieve vaardigheden ontwikkel je niet in één dag. Het vraagt bewuste oefening en reflectie. Begin met één of twee oefeningen die voor jouw situatie het meest relevant lijken, en bouw van daaruit verder. Over tijd zul je merken dat deze technieken natuurlijker aanvoelen en onderdeel worden van je dagelijkse professionele interacties.

Bron: www.imkopleidingen.nl